Thế nào thành phá cách công?.

Liệu một liên hoan kịch mà diễn viên không truyền đạt được sinh khí của các vở kịch, thiết kế sàn diễn sơ sài, vai trò đạo diễn chưa được biểu hiện rõ nét, hoạt động sân khấu vẫn cũ kỹ thì có xứng đáng với của “rất thành công” hay không? Một sự đánh giá quá lạc quan với từ “rất” quả tình đáng tiếc

Nước mía vừa chấm vừa che để nước mưa không làm lem điểm số. Vừa qua từ ngày 12 đến 14. Tôi chuyên bàn về những chuyện. Thế hệ khán giả ngày nay khác hẳn, mới hẳn so với Thế hệ khán giả trước đây. Có báo nhận định: “Thiết kế sân khấu quá giản đơn, sơ sài”.

Ta phải gọi nó là nghệ thuật nhân dân. Tôi ước gì trên ti vi chuyên nghiệp có các kịch bản có duyên và các diễn viên hài hồn nhiên như vậy. Họ có một đội diễn viên nữ chuyên hát bè alto khá sắc sảo, khá chắc cho các tiết mục ca múa tập thể.

Một tờ báo nhận định: “Khán giả khác xưa mà sao sàn diễn chẳng khác xưa?”.

Hai người trở lại nhà, bà sui gái cự cho chồng mình một trận, yêu cầu chồng đừng giả tảng than nghèo nữa. Một quan chức giải nghĩa sở dĩ có tình hình này là vì các sân khấu phía nam không dựng kịch Lưu Quang Vũ.

Cái đó kêu bằng là “Nói láo để ăn tiền cứu trợ”. Ông dân cày nghe lời xúi giục, bèn tháo tôn nhà sau, dẹp hết ti vi máy hát, lấy nước đổ đầy nhà, mặc chiếc áo rách ra chiều ra nghèo. Ông nông dân tưởng là.

Mà kính thưa quý vị, những giải thưởng vàng, bạc trong liên hoan này lại có ảnh hưởng đến chuyện bình bầu các danh hiệu nghệ sĩ sau này. Đêm trước tiên diễn dưới trời mưa khi lớn khi nhỏ; diễn viên lên sân khấu phải bỏ hết giày vì sợ trượt chân; giám khảo ngồi dưới chiếc dù. Thế nhưng, một kịch bản hay nhất mà vẫn cứ được cất kỹ trong hộc bàn làm việc thì chỉ là một kịch bản chết.

Có báo ghi nhận phía nam không có một đơn vị sân khấu kịch nào dự cả. Người đời vẫn thường gọi nhà văn kí vãng Lưu Quang Vũ là nhà viết kịch; riêng tôi, tôi chỉ mong gọi ông bằng ba từ trang trọng kịch tác gia. Họ có một giọng đơn ca nam phát âm rất chuẩn, âm vực rất rộng, tiếng hát đẹp hơn bất kỳ một nam ca sĩ nào mà tôi đã được nghe trên sân khấu chuyên nghiệp.

Cái đó mới gọi là thành công. Vả chăng, tổ chức một liên hoan mà làm gì nếu ta biết nó không thành công tốt đẹp? vì vậy, phải đánh giá nó là rất thành công, nghĩa là trên cả thành công tốt đẹp, thì nghe mới được cái lỗ tai. Tôi thật bất ngờ và lấy làm thích thú với Đoàn Nghệ thuật quần chúng huyện Mang Thít - đơn vị đoạt giải A toàn đoàn trong hội diễn.

Tôi kết luận: Với trình độ ca diễn như liên hoan này, khái niệm văn nghệ quần chúng. Sự thiếu vắng của các đoàn kịch phía nam vẫn còn là một ẩn số lạ lùng, chưa ai hiểu được. Lúc ấy, bà sui gia ngày mai ghé thăm gia đình ông nông dân, định bàn chuyện xin cưới con gái của ông về làm dâu nhà mình.

Đoàn soát tới, mở miệng than nghèo; nào nhà dột, áo rách, con gái bị ho lao nặng (?). Chuyện mọi người đánh giá hay nhất vẫn là các kịch bản tưởng không còn có gì để luận bàn nữa. Báo trích lời của một nhà phê bình: “sân khấu ngày nay cần những bàn tay biết tinh chế. Ông xứng đáng là một kịch tác gia để lại những tác phẩm kịch hay nhất cho đời. Kịch của Lưu Quang Vũ đã được nhiều sàn diễn phía nam dựng.

Ấy vậy mà diễn viên vẫn diễn rất nghiêm chỉnh; giám khảo thì đi từ sửng sốt này đến ngạc nhiên khác về trình độ ca múa, diễn xuất của diễn viên.

Ở đây, báo muốn nói đến trình độ và kỹ năng diễn xuất của lớp diễn viên mới. Huyện ở vùng nông thôn bóng gió; sàn diễn được thiết kế ngoài trời. #, Hễ nghèo thì mới được nhà nước hỗ trợ. Thế nhưng, điều khiến tôi hích nhất là họ có năm diễn viên tấu hài trình diễn. 9, tôi được mời đi làm giám khảo cuộc thi Hội diễn nghệ thuật nhân dân tỉnh Vĩnh Long lần thứ 13, tổ chức tại huyện Tam Bình.

# Kịch ngắn rất có duyên. Một nhà phê bình sân khấu nói: “qua loa đến mức hầu như không có gì về mặt trang hoàng đã làm ảnh hưởng không ít đến hiệu quả nghệ thuật của vở diễn”. Kịch bản có tựa là  Những người thích nghèo  của tác giả Vưu Long Vĩ; một màn, một cảnh, dài chỉ 12 phút. Khán giả phía nam cũng rất yêu mến những vở kịch của Lưu Quang Vũ.

Ông dân cày nọ làm ăn khấm khá, sắm đủ ti vi, máy hát, đang đếm tiền lời định mua chiếc xe xịn thì một ông bạn làm biếng đến chơi. Bởi nó biểu hiện được cái đẹp nghệ thuật của văn hóa - văn nghệ. # Đã quá lỗi thời. Bà sui nghe nói con dâu ngày mai bị ho lao, hoảng quá, rút lui. Cụm từ này nghe quen lắm, hình như có từ mấy chục năm qua; cứ xong một hoạt động văn hóa - nghệ thuật thì được đem ra dùng.

Cỡ ông Molìere của Pháp được ca ngợi là kịch tác gia; huống chi ông Lưu Quang Vũ viết nhiều, viết sâu sắc, viết mới mẻ. Người Hà Nội yêu kịch Lưu Quang Vũ đến nỗi ngày/ đêm nào cũng vào ngồi kín ba rạp Đại Nam, Tuổi Trẻ, Công Nhân.

Âm lịch trên đời, thích tìm hiểu mặt trái của tấm huy chương nên xin có một thiên lung tung ghi nhận những vấn đề đáng quan hoài đó. Ghi nhận này khiến người ta bật ngửa bởi nếu thiếu các đơn vị sân khấu kịch phía nam thì e chữ “rất” trong mực tàu “rất thành công” nói trên không đứng vững nổi trong một liên hoan toàn quốc và hai từ “thành công” chỉ còn một nửa ngữ nghĩa.

Sàn diễn chẳng khác xưa có tức là các vở diễn hiện tại không chuyển tải và truyền đạt được hết sinh khí - nội hàm trong các vở kịch. Ông dân cày quê quá, nhờ thằng rể mai sau phụ mình che lại nhà sau, dàn ti vi máy hát ra, lại dặn nó mai kia ghé nhà lấy tiền mua chiếc Air Blade để khi cưới nhau thì làm chân đi! Kịch bản có duyên, diễn viên có duyên, vở này đoạt giả A kịch ngắn.

Báo nói: “Điều này là không chính xác”. Thực tại thì sàn diễn vẫn cũ kỹ thế”. Có khán giả vào xem chậm, phải ngồi bệt xuống sàn nhà chỉ để nghe lời thoại.

Vai trò của đạo diễn tuồng như chưa rõ nét, chưa làm mới được cách diễn cho diễn viên. Vũ Đức Sao Biển. Ta liên hoan nửa nước như vậy liệu có công bằng không, nhỉ? Có báo ghi nhận trong liên hoan này, cái hay nhất vẫn là kịch bản, ngoại giả thì những nguyên tố khác chừng như không hay mấy.

Các vở kịch của Lưu Quang Vũ mang theo sinh khí ngồn ngộn của cuộc sống, những dằn vặt đớn đau của con người; nói thay mọi người những khát vọng, trông mong, thao thức. Họ có một nhạc sĩ trẻ, viết những ca khúc rất mới lạ trên nền tảng nhạc điệu dân gian của âm nhạc Nam bộ.

Tuy nhiên theo báo chí, phía sau của cái rất thành công ấy vẫn còn đó những vấn đề mà dường như nếu không đủ tỉnh ngủ để nhìn bằng đôi mắt khách quan và trung thực thì không thấy rõ. Bạn xúi dại: Xã mình đang có đoàn rà về khảo sát đời sống quần chúng. Thủ pháp sáng tạo của ông Lưu Quang Vũ vượt qua chủ nghĩa công thức, vươn tới những giá trị nhân văn, nhân văn mà mọi người đều khao khát.

Nó phải được các đạo diễn dàn dựng, diễn viên diễn trên sân khấu với phông màn, âm thanh, ánh sáng, âm nhạc phụ họa thì mới ra hồn ra vía.

May sao trên đường về, bà gặp bà sui gái.